Морь-Маршал-Жанжин штаб Ж.Базарсүрэн

          БХИС-ийн профессор,  доктор

    Зэвсэгт Хүчний уураг тархи болсон “Жанжин штаб” хэмээх цэргийн удирдлагын дээд нэгж нь гүйцэтгэх үүрэг хийгээд байгуулалтын зарчмын одоогийн энэ хэлбэрээрээ анх XVIII-XIX зууны үед өрнө дахинд үүсэн бий болсон гэж үздэг. Гэхдээ “Жанжин штаб” гэдэг байгууллага гэнэт нэг өдөр буй болоогүй. Олон улсын цэргийн хэргийн хөгжлийн тодорхой үе шатыг дамжин харьцангуй урт хугацаанд, хэд хэдэн үе шатыг дамжсаар өнөөгийн энэ хэлбэр төрхөө олсон ажээ. 

     Эрт, дундад эртний үед Зэвсэгт хүчин орчин цагийнх шиг олон ай, төрөл, мэргэжлийн цэрэгтэй байгаагүй агаад хүн хүчний тоогоор ч өдгөөгийнх шиг ийм их хэмжээтэй байгаагүй учир тэдгээрийн үйл ажиллагааг нягт уялдуулан зохицуулах удирдлагын тусгай нэгж байгуулах шаардлага ч байхгүй байсан бөгөөд хаад, дээдэс өөрсдийн шадар цэргийн ноёдтойгоо нийлэн цэргээ биечлэн захирч жолоодож болдог байж. Харин түүхэн хөгжлийн явцад цэрэг армийн хэмжээ өргөжин тэлж, үйл ажиллагаа нь асар уудам газар орныг хамрах болсноор олон төрөл мэргэжлийн цэрэг, нэгтгэл, ангиудын үйл ажиллагааг уялдуулан зохицуулах тусгай нэгж байгуулах шаардлага амьдралаас урган гарчээ.

Гэхдээ “Жанжин штаб” үүсэн буй болох процесс өрнө, дорно хийгээд улс гүрэн бүрт өөр өөрсдийн онцлогтойгоор явагджээ.